Koan

Koan Zen Budizmi öğrencilerine meditasyon yapmaları için ödev olarak verilen ve mantıksal çözümü olmayan problemdir. Kelime anlamı "umumi kayıt" olan koanlar genellikle ünlü ustaların menkıbeleri tarzında gelir. Koanlar zihin ve egonun sınırlarını kırmak ve sezgisel bir aydınlanma parıltısını doğurmak amacıyla düzenlenmiştir.


yıldız Soru: "-Patrik Çin'e niçin geldi?"
Cevap: "-Bahçedeki meşe ağacı."

yıldız "-Tek elin sesi nedir?"

yıldız Zen master Yao-shan'a soruldu: "Zen'in Yolu nedir?"
Cevap verdi: "Gökteki bir bulut, testideki su!"

yıldız Hui K'e dedi: "-Buda öğretisi hakkında bilgi istiyorum."
Bodidharma: "-Bu başkasında bulunmaz."
Hui K'e: "-Öyleyse ruhumu huzura kavuşturman için yalvarıyorum."
Bodidharma: "-Ruhun olunca bunu yapacağım."
Hui K'e: "-Yıllarca onun peşinden gittim, fakat aradığımda onu bulamıyorum."
Bodidharma: "-İşte! Huzura kavuştu."

yıldız Bir keşiş Joshu'ya dedi: "-Manastıra yeni geldim. Lütfen bana öğret."
Joshu: "-Bugün pirinç lapanı yedin mi?"
Keşiş: "-Evet, yedim."
Joshu: "Öyleyse git de tabağını yıka." O anda rahip aydınlandı.

yıldız "Ne kadar mucizevi, ne kadar mistik!
Odun taşıyorum, su getiriyorum."

yıldız Nansen doğu ve batı keşişlerinin bir kedi yüzünden kavga ettiklerini gördü. Kediyi aldı ve keşişlere dedi:
"-Biriniz bana güzel bir söz söylerseniz, kedi kurtulur."
Kimse cevap vermedi. Nansen de kediyi iki parçaya ayırdı. O gece Joshu döndü ve Nansen ona olayı anlattı. Joshu ayağından sandallarını çıkardı ve onları başına koyarak çıkıp gitti.
Nansen dedi: "-Sen orada olsaydın, kediyi kurtarabilirdin."

yıldız Tozan keten tartıyordu. Bir keşiş ona sordu: "-Buda nedir?"
Tozan dedi: "-Bu keten 3 kilo geliyor."

yıldız Joshu Nansen'e sordu: "-Yol (tao) nedir?"
Nansen dedi: "-Her günkü hayat yoldur."
Joshu sordu: "-O araştırılabilir mi?'
Nansen dedi: "-Onu araştırmaya kalkışırsan ondan uzağa düşersin."
Joshu sordu: "-Araştırmazsam, yolun o olduğunu nasıl bileceğim?"
Nansen dedi: "Yol, algılar dünyasına ait olmadığı gibi algısızlık dünyasına da ait değildir. Kavramak hezeyandır, kavramamak saçmalık. Şüphelerin ötesindeki gerçek yola ulaşmak istersen kendini uzay kadar özgür bırak. Ona ne iyi de, ne de iyi değil."
Bu sözler üzerine Joshu aydınlandı.

yıldız İki keşiş bir bayrak konusunda tartışıyordu.
Biri dedi: "-Bayrak hareket ediyor."
Diğeri dedi: "Rüzgar hareket ediyor."
O sırada 6. patrik oradan geçmekteydi. Onlara dedi:
"-Ne rüzgar, ne de bayrak, zihin hareket ediyor."

yıldız Bir filozof Buda'ya sordu: "Kelimesiz ve kelimesiz olmadan, bana gerçeği söyler misin? Buda susmaya devam etti.
Filozof Buda'nın önünde eğildi ve ona teşekkür ederek dedi:
"-Sizin dostane nezaketinizle hezeyanlarımdan sıyrıldım ve gerçek yola girdim."
Filozof gittikten sonra Ananda Buda'ya adamın ne kazandığını sordu.
Buda cevap verdi: "İyi bir at kırbacın gölgesiyle bile koşar."

yıldız Bir rahip Tenryu Hoca'ya sordu:
"-Üç alemden nasıl çıkarım?"
(Budist felsefedeki üç aldatıcı alem arzu, biçim ve biçimsizlik alemleridir.)
Tenryu Hoca dedi:
"-Şu an hangisindesin?"

yıldız Zen hakkında kendisine ne sorulursa sorulsun Master Gutei sadece bir parmağını kaldırırdı. Onun hizmetinde bir çocuk vardı. Bir gün bir ziyaretçi çocuğa sordu:
"-Hocan sana ne öğretiyor?"
Çocuk da bir parmağını kaldırdı. Gutei bunu duyunca bir bıçakla çocuğun parmağını kesip kopardı. Çocuk ağlayarak kaçarken Gutei onu çağırdı. Çocuk başını çevirince Usta bir parmağını kaldırdı. Çocuk o anda aydınlandı.

Gutei ölüm döşeğindeyken müritleri etrafına topladı:
"-Ben bu tek-parmak Zeni Tenryu'dan aldım. Onu ömrüm boyunca kullandım ama tüketemedim."
Bunu dedikten sonra nirvanaya girdi.

yıldız Wakuan dedi:
"-Batılı barbarın niye sakalı yok?"

(Wakuan Çin'e gelen ilk patrik Bodhidharma'yı kastediyor. Bodhidharma bütün resimlerinde sakallıdır, hem de çok sık sakallı.)


Fiziksel bir koan